Pazartesi, Kasım 29, 2021
spot_img

Cesur Bir Aydınlık: Behice Boran

“Kurtuluş mücadele ile sağlanır

boyun eğerek değil.

Kurtuluş tek tek olmayacaktır

Hep birlikte kurtulacağız

Hep birlikte mücadele edeceğiz

Hep birlikte kazanacağız”

Behice Boran

1 Mayıs 1910 yılında doğan Behice Boran, hayatını kaybettiği 1987 yılına kadar “sosyalist doğulmaz sosyalist yaşanır” şiarını başının üzerinde onurla taşıdı. 1970 yılında Türkiye İşçi Partisi’nin (TİP) Genel Başkanı olan Boran, Türkiye’nin ilk kadın genel başkanı olarak da tarihe geçti.

12 Mart darbesinden sonra Behice Boran 15 yıl hapse mahkum oldu. Siyasal cesareti ile gelecek kuşaklara esin kaynağı olan Boran, mahkeme tarafından verilen 15 yıllık hapis cezasına tepkisi, kendisiyle aynı koğuşta kalan Meryem Esen tarafından şöyle anlatılıyor: “Behice Hanım’a verilen 15 yıllık cezayı duyunca hepimiz çok üzüldük. Ama bir moral gecesi düzenleyip hepbirlikte türküler söyledik. “Hey onbeşli onbeşli” türküsünü söyledikten sonra, “Onlar bu kadın 60 yaşında 15 sene yaşayamaz, ölür diye hesap ettiler ama ben inadına 20 yıl yaşayacağım” diyerek hepimizi güldürdü.”* Boran, 1974′te aftan yararlanarak çıktı.

Boran’ın hayatına ilişkin tek tehlike mahpusluk değildi. 12 Eylül öncesinde faşist saldırıların ayyuka çıktığı dönemde o cesur bir kadın olarak koruma alınmasını reddetti. Selim Mahmutoğlu Boran ile arasında geçen konuşmayı şöyle aktarıyor: “Hergün bir aydının öldürülmesi neredeyse olağan hale gelmişti. DİSK’in kurucusu ve Maden-İş Genel Başkanı Kemal Türkler de Merter’de, evinin önünde kurulan bir pusuda öldürülmüştü. Ertesi gün Boran’la birlikte Maden-İş Genel Merkezi’ne başsağlığı ve dayanışmamızı iletmeye gittik. Dönerken kendisine “Hocam, İstanbul İl Örgütü olarak güvenliğiniz ile ilgili endişelerimiz var. Partiye gidiş geliş saatlerinizi, güzergahı, hatta bir sure kalacağınız yeri değiştirmeyi ve partililerden oluşan bir güvenlik ekibi kurmayı düşünüyoruz” dedim. Cevabı çok kısa ve netti: “Terör belli bir merkezden ve bilinçli olarak tırmandırılıyor. Ben bir siyasi parti genel başkanıyım suikastler benim düzeyime çıkartılırsa bilirler ki tepki de aynı düzeyde olur. Bunu yapamazlar, yapmak istemezler. Ben asıl sizden endişeleniyorum, siz kendinizi koruyun…”*

*’Yürekten Gülerken’ Osman Kapusuz Fotoğraflarıyla, Sosyal Tarih Yayınları, syf 37-38

Behice Boran kimdir?

behice ilüüstAilesi 1890’laɾda Buɾsa’ya göç etmiş Кazan Tataɾı’ydı. Tahıl ticaɾeti yaρan Sadık Bey ile Mahiɾe Hanım’ın kızı olaɾak 1910’da Buɾsa’da doğdu. Kuɾtuluş Savaşı döneminde Yunanlılaɾ Buɾsa’ya giɾince, ailesiyle İstanbul’a göç etti. Oɾta öğɾenimini Aɾnavutköy Ameɾikan Kız Koleji’nde yaρtı. Babası okuɾyazaɾ, aydın biɾ adamdı. Çocuklaɾının yabancı dil eğitimine çok önem veɾiyoɾdu. Bu sebepten Fɾansız okuluna yazdıɾıldı. Bu okul kaρatılınca Aɾnavutköy’deki Ameɾikan Kız Koleji’nde okumaya başladı. Ameɾikan Kız Koleji’nin, yani şimdiki adıyla Robeɾt Kolej’in, 1927’de oɾta, 1931’de lise kısmını biɾincilikle bitiɾen ilk Tüɾk kız öğɾenci oldu. Manisa Oɾta Mektebi İngilizce muallimeliğine atandı.

Michigan Üniversitesi’nde sosyoloji doktorasını tamamladıktan sonra 1939’da Türkiye’ye döndü ve Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi (DTCF) sosyoloji bölümüne doçent olarak atandı.

1950 yılında kurucusu ve başkanı olduğu Barışseverler Cemiyeti, Menderes hükümetinin Kore’ye asker göndermesini kınayan bir bildiri yayımlayınca 15 ay haρis cezası aldı.

1962’de Türkiye İşςi Partisine üye olan Boran, 1965 seςimlerinde Urfa’dan milletvekili seςildi. Birkaç dönem Avrupa Parlamentosu’nda Türkiye’yi temsil etti. 1970 yılındaki parti kurultayında genel başkan seςildi.

1981’de yurttaşlıktan çıkarıldı. Yurtdışında iken TKP ile TİP’in birleşme kararı aldıklarını duyurdu ve iki gün sonra da öldü.

İlgili Yazılar

Bir Cevap Yazın

SOSYAL MEDYA

4,314BeğenenlerBeğen
6,442TakipçilerTakip Et
2,300AboneAbone Ol
spot_img

SON YAZILAR