Perşembe, Aralık 2, 2021
spot_img

Adalet ve Eğitim – III

FARKLILAŞMA, EŞİTSİZLİK-ADALETSİZLİK KAYNAKLARI

Bu genel başarısızlık ve öğrenciler arasında çok büyük akademik başarı farklılaşmalarının anlaşılması ve aşılabilmesi için sorunun kaynaklarına bakmak gerekiyor. Burada okul türlerine göre, okullara göre, okul sahipliğine göre, oturum yerlerine göre, sınıf ve zümre ayrışmalarına göre farklılaşmalara dair bazı betimsel bilgiler verilecektir.

3.1.Türe Dayalı Resmi Eşitsizlik: %5-10 İçin Nitelikli Okullar, Genel Okullar, İmam Hatipler, Mesleki Teknik Okullar, Açık Liseler ve Açıköğretim

Okul öncesi bile

  • Resmi kreş, yuva, okul öncesi ve ana sınıfı,
  • Sıbyan, Diyanet ve Cemaatlere bağlı okullar olarak ayrışmış bulunuyor.

Ortaokula gelince DİN/MEZHEP temelli

  • Hafızlık (ortaokulun bir veya iki yılına karşılık sayılabiliyor),
  • İmam Hatip Ortaokulu ve
  • Genel Ortaokul şeklinde üç tür oluşturulmuş bulunuyor.

Ortaöğretimde okul türleşmesi ve aralarındaki ayrışmalar çok daha derinleşiyor. Resmi ve Özel Fen Liseleri dışında neredeyse ortaöğretim akademik başarı ölçütlerini karşılayan okul türü bulunmuyor.

Bu okul türlerine dayalı ayrışmaların ne anlama geldiğini daha ayrıntılı olarak TYT ve Alan sınavlarının sonuçları açık bir şekilde belgelemektedir.

Okul Türlerine Göre 2019-TYT Puan İstatistikleri (ÖSYM)

Okul Türü Aday Sayısı En Düşük Puan En Yüksek Puan Ortalama Standart Sapma
Fen Lisesi 40.722 126,67 496,21 354,83 59,48
Özel Fen Lisesi 12.540 119,33 500,00 346,49 72,61
Polis Koleji 226 148,68 451,06 288,15 55,31
Anadolu Öğretmen Lisesi 13.912 122,28 471,56 280,08 55,78
Askeri Lise 663 132,23 438,51 278,60 51,26
Sosyal Bilimler Lisesi 7.784 122,55 450,47 274,47 43,97
Özel Anadolu Öğretmen Lisesi 71 132,79 436,46 243,73 66,74
Yabancı Dille Öğretim Yapan Özel Lise / Özel Anado­lu Lisesi 105.123 115,52 496,12 241,18 71,81
Lise, Özel Lise (Y. Dil Ağırlıklı Program Uygulayan Liseler) 6.584 118,92 429,41 234,59 46,54
Anadolu Lisesi (Y. Dille Öğretim Yapan Resmi Liseler) 625.778 111,52 496,21 232,89 63,06
Tapu Kadastro Meslek Lisesi 12 158,09 298,82 229,82 45,78
Deniz Astsubay Hazırlama Okulu 33 163,84 324,21 228,22 39,19
Anadolu Sağlık Meslek Lisesi 28.659 114,71 454,30 226,57 39,35
Sağlık Astsubay Hazırlama Okulu 69 149,10 366,17 225,11 41,52
Lise Programı (Yabancı Dil Ağırlıklı) 159 133,93 374,20 222,24 42,05
Özel Temel Lise 159.199 115,06 488,55 222,07 63,58
İmam Hatip Lisesi (Yabancı Dil Ağırlıklı) 12 141,62 332,31 222,01 54,16
Teknik Astsubay Hazırlama Okulu 57 143,16 298,33 219,15 36,89
Mızıka Astsubay Hazırlama Okulu 111 127,53 335,78 218,17 35,50
Kara Astsubay Hazırlama Okulu 63 138,26 297,41 213,43 34,62
Anadolu Tapu Kadastro Meslek Lisesi 61 131,44 358,44 212,14 43,44
Anadolu Dış Ticaret Meslek Lisesi 33 130,64 295,07 210,47 47,23
Demiryolu Meslek Lisesi 26 135,98 312,09 210,18 40,02
Özel Lise 1.746 122,71 428,55 209,74 55,30
Maliye Meslek Lisesi 17 132,91 289,17 209,00 52,13
Adalet Meslek Lisesi 1.995 126,22 336,10 206,15 37,05
Laborant Meslek Lisesi 42 147,93 279,55 201,62 30,11
Anadolu Tarım Meslek Lisesi 184 132,30 287,84 200,25 36,37
Denizcilik Anadolu Teknik Lisesi 222 130,10 355,21 199,09 40,23
Anadolu Meteoroloji Meslek Lisesi 51 131,94 262,62 198,32 36,60
Özel Ticaret Meslek Lisesi 50 130,58 310,79 196,07 51,89
Sağlık Meslek Lisesi 9.352 109,83 426,80 193,62 37,55
Lise (Resmi ve Gündüz Öğretimi Yapan Liseler) 201.654 106,94 475,98 190,21 43,15
Ziraat Teknik Lisesi 20 131,01 274,45 189,62 39,53
İmam Hatip Lisesi Programı / Anadolu İmam Hatip Lisesi Programı (Çok Programlı Lise) 48 127,43 313,02 188,93 46,75
Anadolu İmam Hatip Lisesi 156.752 109,17 487,67 188,75 46,32
Anadolu Meslek Lisesi 5.321 119,25 470,82 188,69 38,58
Motor Teknik Lisesi 10 140,38 298,44 188,09 49,65
Anadolu Teknik Lisesi (Erkek Teknik) 20.814 111,67 427,85 187,50 36,32
Anadolu Teknik Lisesi (Kız Teknik) 1.055 125,72 338,96 185,99 35,46
Özel Anadolu Teknik Programı 3.751 116,39 455,45 185,76 59,79
Anadolu Denizcilik Meslek Lisesi 1.830 110,52 359,61 185,44 35,49
Tarım (Ziraat) Meslek Lisesi 1.136 124,39 313,19 184,28 35,11
Anadolu Meslek Lisesi (Kız Teknik) 12.136 117,84 372,12 183,14 34,72
Anadolu İletişim Meslek Lisesi 867 120,09 343,40 182,96 35,03
Anadolu Ticaret Meslek Lisesi 9.441 115,00 401,91 182,96 35,13
Özel Anadolu Teknik Lisesi 513 122,45 449,79 182,42 44,74
Veteriner Sağlık Teknisyenleri Meslek Lisesi / Veteri­ner Sağlık Meslek Lisesi 85 125,99 275,80 181,69 31,83
Lise Programı 139.421 106,17 473,13 181,46 53,41
Ev Ekonomisi Meslek Lisesi 42 138,49 277,94 181,15 34,32
Öğretmen Lisesi 127 124,62 309,35 180,29 45,88
Teknik Lise (Kız Teknik) 1.123 120,97 309,99 180,28 35,14
Kimya Teknik Lisesi 11 143,92 219,94 180,06 25,34
Konservatuvar 126 127,23 338,53 179,45 35,65
Anadolu Tekstil Meslek Lisesi 47 128,16 300,73 179,23 41,10
Laboratuvar Sağlık Meslek Lisesi 48 131,66 256,96 176,74 31,03
İmam Hatip Lisesi 49.288 113,95 412,68 176,70 35,85
Teknik Lise (Erkek Teknik) 12.875 117,84 383,09 175,85 34,50
Anadolu Aşçılık Meslek Lisesi 10 129,33 196,81 175,04 23,41
Kimya Meslek Lisesi 58 123,37 272,59 174,40 36,49
Anadolu Güzel Sanatlar Lisesi 499 120,10 325,82 173,28 31,17
Anadolu Hazır Giyim ve Deri Hazır Giyim Meslek Lisesi 15 134,47 237,56 173,25 26,72
Çevre Sağlığı Meslek Lisesi 20 125,17 246,65 172,78 41,43
Limme Programı Uygulayan Ticaret Meslek Lisesi 20 126,76 220,73 172,21 29,11
Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi 5.485 115,42 337,36 170,09 32,11
Anadolu Teknik Programı 50.446 109,95 417,71 168,84 32,34
Diğer (Bu Kodu İşaretleyenler Belli Okul Türlerine Tanınan Ayrıcalıklardan Yararlanamazlar.) 116 115,23 292,98 168,67 43,78
Özel Anadolu Sağlık Meslek Lisesi 15.162 109,46 452,83 168,56 33,46
Denizcilik ve Su Ürünleri Meslek Lisesi 48 128,17 252,08 168,29 30,97
Güzel Sanatlar Lisesi 5.643 115,05 303,69 167,00 29,84
Özel Anadolu Meslek Lisesi 246 118,31 288,53 166,99 33,67
Anadolu Meslek Programı 377.681 104,01 440,62 165,85 35,19
İnşaat Teknik Lisesi 19 132,17 259,75 165,40 29,55
Güzel Sanatlar ve Spor Lisesi 148 120,80 258,28 164,87 30,98
Özel Meslek Lisesi 485 121,76 356,00 163,19 33,16
Özel Eğitim Meslek Lisesi (Ortopedik Engelliler) 35 131,32 248,42 162,67 26,82
Meslek Lisesi (Kız Teknik) 48.209 110,43 337,47 162,13 28,26
Motor Meslek Lisesi 125 124,38 271,14 161,94 29,72
Ticaret Meslek Lisesi 42.219 108,62 426,11 161,80 28,92
Tekstil Meslek Lisesi 76 119,88 249,58 161,71 30,85
İmam Hatip Lisesi Programı (Açıköğretim Lisesi) 25.303 100,00 394,59 160,73 31,17
Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi 25 126,51 244,68 160,37 36,04
Endüstri Meslek Lisesi 77.397 107,85 402,61 159,20 28,30
Denizcilik Meslek Lisesi 114 125,16 237,62 158,41 23,40
Özel Denizcilik Anadolu Meslek Lisesi 31 128,55 265,01 158,04 31,76
Akşam Lisesi 34 124,15 227,84 157,37 30,88
Endüstri Meslek Lisesi Programı 10.619 111,37 315,30 157,00 26,91
Özel Anadolu Meslek Programı 35.233 109,17 362,14 156,53 26,21
Ticaret Meslek Lisesi Programı 1.078 111,61 359,94 156,52 27,33
Kız Meslek Lisesi Programı 705 114,08 272,41 156,37 24,34
Anadolu Mahalli İdareler Meslek Lisesi 13 131,92 191,04 156,29 18,87
Spor Lisesi 5.119 116,65 290,05 156,16 24,08
Matbaa Meslek Lisesi 45 123,38 226,24 155,54 23,82
Özel Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi 113 120,52 232,40 154,83 24,00
Yapı Meslek Lisesi 146 117,48 268,01 154,42 24,56
Ortopedik Cihaz ve Protez Teknisyen Okulu 14 135,89 193,44 154,37 17,50
Özel Eğitim Meslek Lisesi (İşitme Engelliler) 187 115,33 227,44 153,25 11,87
Limme Programı Uygulayan Meslek Lisesi (Kız Tek­nik) 12 133,88 175,14 151,71 10,41
Özel Akşam Lisesi 5.105 108,11 311,85 150,32 23,62
Meslek Lisesi Programı 32.892 107,16 327,71 149,45 21,15
Limme Programı Uygulayan Endüstri Meslek Lisesi 17 122,12 185,32 149,36 19,35
Akşam Ticaret Meslek Lisesi 21 126,95 197,86 145,45 19,84

 

3.2. Aynı Tür Okullar ve Üniversiteler Arasında Büyük Ayrışma: En Niteliksizden Mutlak Nitelikliye

Ortaöğretim düzeyine gelince artık eşitsizlikler resmen ifşa ediliyor ve resmi nomenklatura (resmi sınıflamalara) konu oluyor. Mutlak puanla alan okullardan öğrenci bulamayan İmam Hatipler, Mesleki Teknik Okullar ve bazı Çok Programlı Liselere kadar büyük katı hiyerarşik bir dizilim ortaya çıkıyor.

Dahası salt okul türleri arasında değil aynı okul türünde her bir okul arasında da büyük ayrışmalar bulunmaktadır.

SN Okul Adı Taban Puan Yüzdelik Dilim
1 İSTANBUL / BEYOĞLU / Galatasaray Üniversitesi Galatasaray Lisesi 500,000 0,01
2 İSTANBUL / FATİH / İstanbul Erkek Lisesi 497,412 0,06
3 ANKARA / ÇANKAYA / Ankara Fen Lisesi 495,105 0,09
4 İSTANBUL / BEŞİKTAŞ / Beşiktaş Kabataş Erkek Lisesi 494,825 0,11
5 İSTANBUL / BEŞİKTAŞ / Beşiktaş Kabataş Erkek Lisesi 494,570 0,11
6 İZMİR / BORNOVA / İzmir Fen Lisesi 494,570 0,11
7 İSTANBUL / KADIKÖY / İstanbul Atatürk Fen Lisesi 493,397 0,20
8 İSTANBUL / FATİH / Çapa Fen Lisesi 492,394 0,25
9 İSTANBUL / FATİH / Cağaloğlu Anadolu Lisesi 489,675 0,34
10 BURSA / NİLÜFER / Tofaş Fen Lisesi 489,618 0,36
11 AYDIN / EFELER / Aydın Fen Lisesi 488,444 0,44
12 ADANA / SEYHAN / Adana Fen Lisesi 487,967 0,46
13 İSTANBUL / ÜSKÜDAR / Hüseyin Avni Sözen Anadolu Lisesi 487,967 0,46
14 KAYSERİ / KOCASİNAN / Osman Ulubaş Kayseri Fen Lisesi 487,967 0,46
15 DENİZLİ / MERKEZEFENDİ / Erbakır Fen Lisesi 486,892 0,56
16 İZMİR / BUCA / Buca İnci-Özer Tırnaklı Fen Lisesi 486,793 0,57
17 MERSİN / YENİŞEHİR / Eyüp Aygar Fen Lisesi 486,793 0,57
18 KONYA / MERAM / Konya- Meram Fen Lisesi 485,379 0,63
19 BURSA / NİLÜFER / Nilüfer İMKB Fen Lisesi 484,722 0,68

….

Bu listeyi tamamlamaya kalksak, 2019-2020 yılı itibariyle 12.662 ortaöğretim okulu (lise) olduğuna göre

SN Okul Adı Taban Puan Yüzdelik Dilim
Sıra No: 12.662 İl/İLÇE/…Çok Programlı Lisesi 0 100 (son sıra)

şeklinde olacaktır.

Üniversiteler için bir örnek verirsek, devlet (resmi) üniversitelerden Bitlis ve Boğaziçi örneğinde aynı programlar arasında şöyle bir tablo ortaya çıkmaktadır.

1

2

3 1

4

Bitlis istekli öğrenciler taban şartları bile karşılayamadığı için öğrenci kontenjanını dolduramamaktadır.

Boğaziçi, okul başarı puanlarının da eklenmesiyle 500 tam puanın bile üstüne çıkmaktadır.

3.3. Okul Donanımına Göre Farklılaşmalar: Maddi Destek Olanağı

MEB’in çeşitli raporlarında okullarda kütüphane olup olmaması ve kitap sayısı önemli bir gösterge olarak öne çıkmaktadır.

Adnan Gümüş’ün koordinasyonunda 2004 İlköğretim ve 2006 Ortaöğretim taramaları okul donatıları ile başarıları arasında doğrusal ilişkiler ortaya koymuştur. Okulun toplayabildiği yardımla ve okul donatısıyla okulun başarı puanı arasında paralellik bulunmaktadır.

3.4. Öğretmen Deneyimine Göre Farklılaşmalar

“Kötü” okul olur mu bilmiyorum ama MEB raporlarına göre öğretmen çalışma yılı ne kadar artarsa, öğretmen hareketliliği ne kadar azsa o okullar daha başarılı gözükmektedir.

Daha doğrusu aile ve öğrenciler gibi öğretmenler içinde istendik ve istenmedik okul sıralamaları oluşmuş bulunmaktadır.

3.5. Yerleşimsel Eşitsizlik: Memleket ve Oturulan Semt Az Çok Kaderdir

“Varlıklı aileler daha varlıklı semtlerde oturur, çocukları daha donanımlı resmi okullara veya özel okullara gider, sınav başarıları daha yüksek olur ve daha prestijli diplomalar edinirler, yetişkin yaşamında daha prestijli konumlarda çalışırlar ve daha elit semtlerde otururlar.”

Empirik olarak, istatistiki olarak aradaki korelasyona bakılabilir. Acaba, bir şehirdeki semtin arsa metrekare değeri ile çocukların LGS ve TYS sınav başarıları arasında nasıl bir ilişki bulunmaktadır?

Bunu semt semt olmasa da ilçe ilçe rahatlıkla görmek mümkündür. Örneğin İstanbul’da Beşiktaş, Kadıköy, Ankara’da Çankaya, İzmir’de Karşıyaka, Bornova, Adana’da Çukurova vb. örneklerinde diğer ilçelerle kıyaslandığında okullar arasında çok büyük sınav puanı farklılaşmaları yani ilçe/semt sakinlerinin varlık durumuna göre okulun akademik niteliği ve başarısında anlamlı farklılaşmalar oluşmaktadır.

3.6. Okulun Sahipliğine Dayalı Resmi Eşitsizlik: Özel Okulların Payı

“Kızım, ‘ben 400 puanla Sağlık Yüksekokuluna giderken benden düşük puan alan arkadaşımın ailesinin parası vardı, arkadaşımı özel üniversitede [Vakıf] Eczacılık’a yazdırdılar, bu nasıl bir kader’ diyor. Çocuğuma bu imkânı sunamadığım için kendimi çok kötü hissettim.”

Değerlendirme raporuna göre 2018 LGS’de özel okul ile devlet ortaokulu öğrencileri arasındaki puan farkı 82 olarak açıklanmıştı. 500 tam puan alan 18 öğrencinin 4’ü devlet okulu 14’ü özel ortaokul mezunu idi. Daha sonra bu bilgilere yer verilmemeye başlandı.

Sadece özel okullar arasındaki başarı farkı değil yükseköğretim düzeyinde artık tüm geleceği etkileyen en prestijli uzmanlık (lisans) diplomalarının parayla satın alınabilmesi ayrışmaların daha da artmasına yol açmaktadır. Çok istendik programlara, örneğin resmi üniversitelerde Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık için 460 puanlardan daha yüksek bir puan, Hukuk gibi programlar için 400’den daha yüksek taban puan gerekirken özel üniversitelerde, Batıda paralı üniversitelerde, Balkanlarda, Kıbrıs’ta, Türki Cumhuriyetlerde parası olan için 180 puanla girdikleri aynı diplomayı veren programlar bulunmaktadır.

Türkiye’de okulları, sahiplik ve örgünlük ilişkisi içinde

  • Resmi,
  • Özel,
  • Açıköğretim diye üç ana kategoriye ayırabiliriz.

2018-2019 Eğitim Öğretim Yılı Resmi, Özel ve Açıköğretimin Payı

1 2

2 2

3 2

4 1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

MEB’in 2019-2020  bütçe görüşmeleri tutanaklarına göre 2019-2020 eğitim ve öğretim yılında resmî ve özel 12.851 okul öncesi, 24.856 ilkokul, 19.345 ortaokul ve 12.662 liseyle toplam 69.714 okulda 1 milyon 126 bin 780 öğretmen ve açık öğretim öğrencileri de dâhil olmak üzere 17 milyon 870 bin 712 öğrencimizle eğitim ve öğretime devam etmektedir.

2019-2020 eğitim ve öğretim yılı itibarıyla tüm eğitim kademelerinde toplam 14.311 özel okul bulunmaktadır. 2018-2019 eğitim ve öğretim yılında açık öğretim öğrencileri hariç tüm özel okullarda kayıtlı öğrencilerin toplam öğrenci sayısına oranı yüzde 8,72’ye ulaşmıştır. Örgün eğitim içerisindeki özel okul sayılarının toplam okul sayısına oranı ise yüzde 19,2’dir.

Özellerin 2019-2020 için payları:

  • İlkokul %4,98
  • Ortaokul %6,22,
  • Ortaöğretim %13,66 (Liseler %22,14, Mesleki Teknik %6,52).

Yükseköğretimde özelleştirme çok daha yüksek bulunuyor. 2016-2017 öğretim yılı itibariyle 7 milyon 198 bin 987 öğrenciden sadece 2 milyon 466 bin 295’i devlet üniversitelerinin parasız birinci öğretimlerinde okuyorlar. Gerisi yani %66’sı parasıyla öğrenimlerini sürdürüyorlar.

2016-2017 Yükseköğretim (Önlisans, Lisans, Lisans Üstü) Öğrenci Sayıları

Erkek Kadın Toplam
Toplam Öğrenci 3.886.107 3.312.880 7.198.987
Toplam Devlet Örgün (Normal) 1.319.942 1.146.353 2.466.295
Payı (%) 33,97 34,60 34,26
PARASIYLA (Açıköğretim, İkinci Öğretim, Uzaktan Eğitim ve Vakıf-Özel Üniversiteler) 2.566.165 2.166.527 4.732.692
Payı (%) 66,03 65,4 65,74

 

Sonuçta varlıklı kesimler hem çocuklarına özel öğretmen tutmaya kadar farklı olanaklar sunmakta, buna rağmen çocukları iyi bir resmi okul giriş puanını garanti edemezse bile çocuklarını özel okullara, daha sonrasında da puanına bakılmaksızın yurtiçi veya yurtdışı özel yüksekokul veya üniversitelerin prestijli programlarına göndermektedir.

3.7. Ailenin Sınıfına Dayalı Eşitsizlik: Her Şey Üst %10 İçin

Başta özel okullar olmak üzere varlıklı ilçe, özel okul ve yüksek akademik başarıyla girilen “nitelikli” okullar sınıfsal eşitsizlik temelinde biçimlenmektedir. Gelir dağılımında üst %10, bazen üst %20 dilimde yer alıp çocuklarının ortalama iyi bir eğitim imkânına kavuşamayan sınırlı sayıda öğrenci olduğu kestirilebilir. Tersi durumda, düzenli ve ciddi bir geliri olmayan geniş halk kesimi için iyi bir okul ve öğretmen bulabilmek, eğitim öğretim sürecindeki yüksek rekabette başarılı olabilmek mucizelere kalmaktadır.

Bu yapılanma, aileleri olmadık cemaat veya farklı siyasal oluşumların aracı durumuna da düşürmektedir. Özellikle geçmişte Gülen hareketine bağlı okullar olma üzere cemaat okulları ve sınav yolsuzlukları bu yoksulluktan veya sınıfsal farklardan beslenmektedir.

İmam Hatipler, öğretmen okulları, askeri akademiler, polis kolejleri, mesleki teknik okullar da öğrencilerini daha çok bu geniş grup arasından seçmektedir.

Pandemi süreciyle ilgili bir veri paylaşılırsa; koronaya yakalanma durumu ile

  • “Toplumsal cinsiyetin” (erkek öğrencilerin daha fazla yakalanması) yanı sıra
  • “Hane büyüklüğü” ve “kardeş sayısı” artırıcı yönde,
  • “Yoksulluk” (hane içi olanaklar) yani öğrencinin
    • “ayrı bir odası”,
    • “ayrı bir masası” ve
    • “kendine ait bilgisayarı/tableti” olması azaltıcı yönde ilişkili bulunuyor.

“Çevrenizde/ yakınlarınızdan oldu mu?” Çevresindekilerin koronaya yakalanma durumunun bazı göstergelerle/değişkenlerle korelasyonları (2021 Ocak araştırması)*

Erkek (60 öğrenci) Kadın (91 öğrenci)
Annenizin eğitim durumu nedir? En son hangi okuldan mezun? -,093 -,223
Babanızın eğitim durumu nedir? En son hangi okuldan mezun? -,036 ,032
Aile hanenizde aynı çatı altında kaç kişi birlikte yaşıyorsunuz? Toplam sayısı ,200 ,193
Toplam kaç kardeşsiniz? (Sizinle birlikte toplam sayısı) ,261 ,224
Mülk ev -,042 -,042
Bilgisayar veya laptop -,132 -,189
Evde internet ,159 -,087
Ayrı, kendime ait bir oda -,203 -,247
Ayrı, kendime ait bir masa -,228 -,213
Kendime ait bilgisayar veya tablet -,179 -,218
Kendime ait akıllı telefon -,101 -,130
Kendime ait internet olanağı -,016 -,148

Kaynak: Gümüş, A. (2021) “Covid 19 Sürecinde Öğrencilerin 9 Aylık Deneyimleri:
EBA ve Online Öğretim Altında Dijitalleşmenin ve Dijital Diktasyonun Yaygınlaştırılması”. Eleştirel Pedagoji. Nisan 2021.

3.8. Soyluluğa, Ailenin Zümresine Dayalı Eşitsizlik: Anne Baba Eğitimine Göre Yarılmalar

Ailenin sosyoekonomik düzeyi öğrencinin gideceği okul ve program türünün en önemli belirleyicilerinden biri olduğu gibi aynı zamanda başarısının da temel göstergelerinden birini oluşturmaktadır.

Örneğin MEB’in 2020 Merkezi Sınavda öğrencilerin merkezi sınav puanı ortalamalarının anne eğitim düzeylerine göre (ilkokul, ortaokul, lise, yüksekokul, 3 yıllık eğitim enstitüsü, lisans ve lisansüstü olmak üzere yedi kategoride)  anne eğitim düzeyi ilkokul olan öğrencilerin merkezi sınav puanı ortalamasının 267,60, lisansüstü olan öğrencilerin ortalamasının 387,65 olduğu, merkezi sınav puanı ortalaması arasında 120,05 puan fark bulunduğu görülmektedir.

1 1

Kaynak: 2020 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezi Sınav (Sonuç Raporu), Temmuz 2020, MEB

Baba eğitim düzeyi ilkokul olan öğrenciler ile lisansüstü olan öğrencilerin merkezi sınav puanı ortalamaları arasında 120,94 puan fark bulunmaktadır.

2 1

Kaynak: 2020 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezi Sınav (Sonuç Raporu), Temmuz 2020, MEB

Anne baba eğitiminin her kademe artışında çocukların akademik başarısı 15-20 puan etkilenmektedir.

Sonuç Yerine: Halka “Hibrit”, Üsttekine “Ayrıcaklı” Eğitim Değil Herkese Yaşama Dönük Nitelikli Okul ve Eğitim

Günümüz kapitalist %10’un yönettiği, %10’unun yüksek nitelikli adamlık/aracılık ettiği bir sistemle karşı karşıya kalındığı söylenebilir.

PDY- Paralel Devlet Yapılanması veya

Sınıfla Okulu Paralelleştirme Modeli:

%10 (Özel, Karar Varici)

%10 (Seçici, Nitelikli, Araçsal)

%80 Mahalli-Yerel Halk (Tebaa)

veya

%10 Yüksek Sınıf

%10 Yüksek Nitelikli Destek Sınıfı (Orta sınıf)

%80 İşçi-Köylü, Bağımlı, Yoksul Sınıf

ESKİ TOPLUM………………………………………YENİ TOPLUM

Ümera– Emir verenler, sahipler, yöneticiler-Burjuvazi

Ülema– Nitelikli okumuş yazmışlar, hokkabazlar- Küçük burjuvazi

Fukara– Halk, emeği ile geçinenler, işsizler- Proletarya, işsiz

 

Böyle bir ekonomipolitik sistemin “adaleti” bu düzene uygun olacaktır; kar, kazanç, ücret, alınan paylar bu toplumsal yapılanmaya uygun olacaktır.

Okullardaki adalet sistemi yerleşik düzene aracı olacak/adamlık yapacak %10 gibi bir “yüksek nitelikli başarılı” dilimin uygun şekilde seçilmesi, ayıklanması üzerine kurulu gözüküyor.

Hatta %80’lik dilim için, pandemi sonrası, okul maliyetleri bile gereksiz görülüyor, bunların büyük kısmı “hibrit” öğretim adı altında nitelikli okul ve üniversite yaşam sürecinden tümden “uzaklaştırılmak” isteniyor.

Çözüm yolu ve mücadele; EREKSEL DÜZEYDE insan, tolum ve doğa yararına, STRATEJİK OLARAK herkes için nitelikli bilimsel-eleştirel yaratıcı öğrenim, TAKTİKSEL DÜZEYDE buna uygun ortam sağlamak veya kolaylaştırıcılık yapmak.

Bunun için ailenin, öğretmenin ve öğrencinin eşitler arasında ve diyalogda olması.

Okul ve üniversitenin çocuk ve gençlerin nitelikli kendilerini geliştirecekleri ve gerçekleştirdikleri yaşam alanları olması.

Hibrit, uzaktan vb. bunlara karşı çıkmak; öğretmen ve öğrencilerin kendi yol ve stratejisini geliştirmesine olanak sunmak; teknolojiyi yaşam alanının yerine geçirmek yerine yaşamı ve öğrenmeyi kolaylaştırmak için kullanmak.

Okullar ve üniversiteler yaşam alanıdır, yaşam alanlarımıza sahip çıkalım ve onları daha da geliştirelim.

Herkesin hak ettiği malı, hizmeti, saygıyı, gücü edinebilmesi; herkesin çabası ve ihtiyacına göre bir üretim, değerlendirme ve paylaşım sisteminden geçecektir. Herkese eşit eğitim olanağı ve eğitimine uygun iş olanağı sunmak ve bu olanaklar içinde okul ve işte göstereceği çabaya/başarıya göre karşılık almasını sağlayacak bir sistem adalet idealine en yakını gözükmektedir.

Eğitimin ve işin içeriği de insana, topluma, doğaya uygun yani yaşamı artırıcı geliştirici olursa yapılanlar zarar verme veya şiddet yerine yaşama pozitif bir katkı oluşturacaktır.

Ortak yaşamın veya çatışmaların çözülmesinde asgari ilke olarak emek ve ihtiyaç temel ölçü sayılırsa, yaşatma ve yaşama esas alınırsa, iş ve okul birer yaşatma süreci olursa, adalet idealine biraz daha yaklaşılmış olabilir

İlgili Yazılar

Bir Cevap Yazın

SOSYAL MEDYA

4,314BeğenenlerBeğen
6,442TakipçilerTakip Et
2,300AboneAbone Ol
spot_img

SON YAZILAR